Terminologia brzeszczotów do pił taśmowych: pojęcia, inne nazwy i skróty
Brzeszczot do piły taśmowej, taśma tnąca czy po prostu piła taśmowa: jedna rzecz ma kilka nazw, a maszynę nazywa się też pilarką, przecinarką, piłą wstęgową, taśmówką lub banzegą. W opisach brzeszczotów dochodzą do tego skróty jak TPI, HSS czy M42. W słowniku znajdziesz podstawowe pojęcia, ich inne nazwy i linki do poradników.
Słownik
Pojęcia dotyczące brzeszczotów do pił taśmowych
Przy każdym pojęciu znajdziesz główną nazwę, pod nią inne nazwy, które usłyszysz w warsztacie albo zobaczysz u innych sprzedawców, i krótkie wyjaśnienie. Tam, gdzie to pomoże, odsyłamy do szczegółowego poradnika albo od razu do brzeszczotów w sklepie.
taśma tnąca
= Brzeszczot do piły taśmowej
Stalowa taśma (wstęga) z zębami na jednej krawędzi, zgrzana w zamkniętą pętlę.
rozwiedzenie zębów
= Rozwarcie zębów
Zęby są na przemian odgięte w lewo i w prawo, więc brzeszczot wycina szerszą szczelinę niż grubość jego korpusu i nie zakleszcza się w cięciu.
TPI
= Podziałka
Odległość między wierzchołkami sąsiednich zębów (p). Na brzeszczotach podaje się ją w TPI, czyli liczbie zębów na cal (25,4 mm).
widia
= Węglik spiekany
Na wierzchołki zębów są przyspawane płytki z węglika spiekanego wolframu, wyszlifowane do odpowiedniego kształtu.
Przejdź do hasła:
Nazwy
Brzeszczot czy piła taśmowa?
Dwa pojęcia, które często się mylą, tym bardziej że oba bywają nazywane piłą taśmową: piła taśmowa (pilarka) to maszyna, brzeszczot to część tnąca, którą się na nią zakłada i którą się tnie.
Brzeszczot do piły taśmowej
Inne nazwy
taśma tnąca, taśma do piły taśmowej, piła taśmowa, ostrze do piły taśmowej, piła do taśmówki
ang. band saw blade, niem. Bandsägeblatt
Stalowa taśma (wstęga) z zębami na jednej krawędzi, zgrzana w zamkniętą pętlę. Na pilarce obiega koła, więc zęby tną cały czas w jednym kierunku. Brzeszczoty do drewna są zwykle ze stali węglowej, brzeszczoty do metalu ze stali sprężynowej z zębami ze stali szybkotnącej (bimetal).
W sklepie: Taśmy tnące do drewna · Taśmy tnące do metalu · Taśmy tnące do mięsa · Taśmy tnące do cegieł
Piła taśmowa
Inne nazwy
pilarka taśmowa, przecinarka taśmowa (zwłaszcza do metalu), piła wstęgowa, taśmówka, banzega, wyrzynarka taśmowa, do kłód trak taśmowy
ang. band saw, niem. Bandsäge
Maszyna z dwoma, wyjątkowo trzema kołami, po których obiega brzeszczot. Silnik napędza jedno koło. Ze względu na przeznaczenie wyróżnia się piły taśmowe do drewna, do metalu, do mięsa i kości oraz do materiałów budowlanych.
Części
Części brzeszczotu
Rysunek pokazuje brzeszczot z boku i od przodu. Cyfry i litery na rysunku odpowiadają pojęciom poniżej.
Ząb: wierzchołek, czoło i grzbiet
Inne nazwy
ostrze (w brzeszczotach bimetalowych i węglikowych)
Ząb usuwa materiał. Wierzchołek (1) tnie, czoło (2) to przednia powierzchnia zęba, po której schodzi wiór, grzbiet (3) to tylna powierzchnia. Na pilarce zęby w miejscu cięcia muszą być skierowane zgodnie z kierunkiem ruchu brzeszczotu, w stronę materiału, czyli w pilarce pionowej w dół, do stołu.
Kąt natarcia i kąt przyłożenia
Inne nazwy
ang. rake angle, w brzeszczotach do drewna także hook angle
Kąt natarcia to pochylenie czoła zęba. Zęby Regular i Skip mają zerowy kąt natarcia, ząb z dodatnim kątem bardziej wgryza się w materiał (kształt Hook w brzeszczotach do drewna). Kąt przyłożenia wpływa na wytrzymałość zęba i wielkość wrębu: mniejszy kąt daje mocniejszy ząb, większy więcej miejsca na wióry.
Wrąb
Inne nazwy
przestrzeń międzyzębowa
ang. gullet
Przestrzeń między zębami (4). Zbierają się w niej trociny lub wióry i wypadają, gdy ząb wyjdzie z materiału. Jeśli przy danym cięciu wrąb jest za mały, zapycha się, a brzeszczot tnie wolno i się nagrzewa.
Podziałka (TPI)
Inne nazwy
podziałka zębów, TPI, liczba zębów na cal
niem. ZpZ
Odległość między wierzchołkami sąsiednich zębów (p). Na brzeszczotach podaje się ją w TPI, czyli liczbie zębów na cal (25,4 mm). Im wyższa liczba, tym mniejsze i gęstsze zęby: 4 TPI to około 6 mm między wierzchołkami, 10 TPI około 2,5 mm. Zapis 10/14 oznacza podziałkę zmienną (kombinowaną): na jednym brzeszczocie podziałka zmienia się od 10 do 14 TPI, co tłumi drgania. Stosuje się ją głównie w brzeszczotach do metalu.
Więcej: Jak dobrać optymalną podziałkę zęba? · Jak dobrać brzeszczot do piły taśmowej do metalu
Rozwarcie zębów
Inne nazwy
rozwiedzenie zębów, rozwód, rozwieranie
ang. set
Zęby są na przemian odgięte w lewo i w prawo, więc brzeszczot wycina szerszą szczelinę niż grubość jego korpusu i nie zakleszcza się w cięciu. W brzeszczotach do metalu między odgiętymi zębami jest zwykle także ząb prosty. Zęby rozwiera się rozwierakiem albo maszynowo, nowe brzeszczoty są rozwarte fabrycznie.
Rzaz
Inne nazwy
szerokość rzazu
ang. kerf
Szerokość szczeliny, którą wycina brzeszczot (k). Odpowiada rozwarciu zębów, w praktyce bywa o około 0,2 mm większa, bo brzeszczot w cięciu drga. Większe rozwarcie wybiera się do materiału, który zaciska brzeszczot w cięciu (np. profile otwarte), mniejsze tam, gdzie liczy się czyste cięcie.
Szerokość, grubość i długość brzeszczotu
Szerokość (w) mierzy się od wierzchołka zęba do grzbietu brzeszczotu. Grubość (t) to grubość blachy, z której wykonano brzeszczot; dobiera się ją do szerokości brzeszczotu i średnicy kół pilarki, małe koła wymagają cieńszego brzeszczotu. Długość to obwód zgrzanego brzeszczotu i wyznacza ją pilarka.
Więcej: Jaką szerokość brzeszczotu do piły taśmowej do drewna wybrać? · Jak sprawdzić długość taśmy tnącej?
Grzbiet brzeszczotu
Inne nazwy
tył brzeszczotu, tylna krawędź (nie mylić z grzbietem zęba)
Krawędź bez zębów (5). Opiera się o tylną prowadnicę pilarki. Gdy prowadnica albo kołnierz koła stale na nią naciskają, grzbiet ulega spęczeniu i od niego może zacząć się pęknięcie brzeszczotu.
Więcej: Dlaczego pęka brzeszczot do piły taśmowej do metalu?
Zęby i materiały
Kształty zębów
W brzeszczotach do drewna kształt zęba oznacza się nazwą angielską. Po niej poznasz, do jakiego cięcia jest przeznaczony brzeszczot.
Regular
Inne nazwy
ząb standardowy
Zerowy kąt natarcia i mniejszy wrąb. Najgładsze i najczystsze cięcie, uniwersalny wybór także do cienkich materiałów.
Skip
Zerowy kąt natarcia i jakby brakowało co drugiego zęba: zęby są dalej od siebie, a wrąb jest duży. Dobrze odprowadza trociny, nadaje się do miękkiego i wilgotnego drewna oraz do zgrubnego cięcia.
Hook
Inne nazwy
ząb hakowy
Dodatni kąt natarcia, około 10°, i duży wrąb. Ząb sam wgryza się w materiał i tnie szybko. Nadaje się do twardego drewna i większych średnic.
Więcej: Na jaki kształt i wielkość zęba taśmy tnącej zdecydować się?
Materiały brzeszczotów
Stal węglowa i zęby hartowane
Inne nazwy
taśma z hartowanymi zębami, taśma hartowana
ang. carbon
Brzeszczot ze stali węglowej z hartowanymi wierzchołkami zębów i sprężystym korpusem. Najpopularniejszy brzeszczot do drewna i najtańsze rozwiązanie, u nas seria Carbon Flexback.
Bimetal
Inne nazwy
piła bimetalowa (bimetaliczna), taśma bimetalowa, Bi-metal, HSS
Korpus ze stali sprężynowej z przyspawanym paskiem ze stali szybkotnącej (HSS), z którego wyszlifowane są zęby. Zęby są twarde, około 67–69 HRC, a korpus pozostaje sprężysty. Standard do cięcia metalu. M42 to najpopularniejszy gatunek HSS z 8% kobaltu, M51 ma więcej kobaltu i wolframu i lepiej znosi ścieranie.
W sklepie: Taśmy tnące do metalu · Jakie są rodzaje taśm tnących?
Węglik spiekany
Inne nazwy
zęby węglikowe, TCT, potocznie widia, zęby widiowe
Na wierzchołki zębów są przyspawane płytki z węglika spiekanego wolframu, wyszlifowane do odpowiedniego kształtu. Tnie twarde, ścierne i inne trudne materiały i zostawia czyste cięcie. Jest droższy i bardziej wrażliwy na uderzenia i wstrząsy.
Więcej: Carbide Wood · Zęby hartowane, niehartowane i węglikowe: jaka jest różnica?
Zęby stellitowane
Inne nazwy
stellit, w pisowni także stelit
Na wierzchołki zębów jest napawany twardy stop stellit. Stosuje się je w trakach taśmowych przy cięciu kłód.
HRC
Inne nazwy
twardość w skali Rockwella
Skala twardości według Rockwella. Im wyższa liczba, tym twardszy ząb. Zęby ze stali szybkotnącej mają około 67–69 HRC. Twardość węglika podaje się w innej skali (HRA).
Oznaczenia
Co oznaczają dane na brzeszczocie
W brzeszczotach do drewna zamiast gatunku stali podaje się kształt zęba, np. 1400 × 10 × 0,65 mm · 6 TPI Regular. Na brzeszczocie bywa też nadrukowana nazwa serii, np. EPIC GP lub SBX.
Skróty, na które natrafisz
Więcej: Etykieta produktu. Co oznaczają dane na taśmie tnącej?
Zgrzew
Zgrzew brzeszczotu
Inne nazwy
spoina, spawanie brzeszczotu, zgrzewanie doczołowe
Brzeszczot przycina się na dokładną długość, a końce zgrzewa się doczołowo metodą zgrzewania oporowego, bez materiału dodatkowego. Zgrzew następnie się szlifuje i wyżarza, żeby nie był kruchy. Dobry zgrzew jest prosty i gładki, a brzeszczot nie podskakuje na nim w cięciu.
Zdjęcia tematyczne
Piła i cięcie
Budowa piły taśmowej
Koła
Inne nazwy
koło napędowe, koło górne i dolne
Brzeszczot obiega koła, a silnik napędza jedno z nich. Od średnicy kół zależy, jak cienkiego brzeszczotu potrzebuje pilarka. W pilarkach do drewna koła mają zwykle gumową okładzinę.
Prowadnice
Inne nazwy
rolki prowadzące, łożyska prowadnic, prowadnice boczne i tylne
Utrzymują brzeszczot prosto w cięciu. Prowadnice boczne prowadzą go z boków, tylna prowadnica podpiera grzbiet brzeszczotu. Bywają łożyskowe, z płytkami węglikowymi lub ceramiczne.
Naciąg
Inne nazwy
napięcie, napinanie brzeszczotu
Jak mocno brzeszczot jest napięty między kołami. Podaje się go jako naprężenie w N/mm², czyli siłę naciągu na przekrój brzeszczotu, i mierzy miernikiem naciągu (tensometrem). Zależnie od typu i szerokości brzeszczotu wynosi mniej więcej od 100 do 300 N/mm².
Więcej: Jak ustawić naciąg brzeszczotu do piły taśmowej do drewna? · Jak nastawić napięcie piły taśmowej do metalu?
Szczotka do wiórów
W pilarkach do metalu oczyszcza wręby z wiórów, żeby nie wracały do cięcia.
Pojęcia związane z cięciem
Chłodzenie
Inne nazwy
chłodziwo, emulsja, ciecz do obróbki metali
Ciecz, która przy cięciu metalu chłodzi i smaruje zęby oraz wypłukuje wióry. Najczęściej emulsja oleju w wodzie.
Prędkość cięcia
Inne nazwy
prędkość brzeszczotu, prędkość taśmy, prędkość skrawania
Jak szybko obiega brzeszczot, w metrach na minutę (m/min). Przy metalu wyznacza ją cięty materiał: im twardszy materiał, tym niższa prędkość.
Więcej: Cięcie na pile taśmowej do metalu: jaką prędkość brzeszczotu ustawić?
Posuw i docisk
Inne nazwy
posuw roboczy, nacisk na brzeszczot
Jak szybko brzeszczot przechodzi przez materiał i z jaką siłą na niego naciska. Za duży docisk łamie zęby i brzeszczot pęka, za mały sprawia, że zęby tylko ślizgają się po materiale i szybciej się tępią.
Zęby w cięciu
Ile zębów jest jednocześnie w materiale. Według tej liczby dobiera się podziałkę: przy metalu najlepiej około 12 (co najmniej 4, najwyżej 24), przy drewnie od 2 do 8.
Docieranie
Inne nazwy
dotarcie brzeszczotu, docieranie taśmy
Przez pierwsze 15–20 minut z nowym brzeszczotem do metalu tniesz z dociskiem zmniejszonym mniej więcej o połowę i z niższą prędkością. Bardzo ostre wierzchołki zębów się wtedy nie wyłamią, a brzeszczot dłużej wytrzyma.
Wybierz brzeszczot
Brzeszczoty zgrzewamy na długość, jakiej potrzebujesz. Dobierz brzeszczot do materiału albo od razu do swojej pilarki: Wybór piły taśmowej zgodnej z typem pilarki. Mamy też taśmy tnące do mięsa i taśmy tnące do cegieł.
Witam,
Szrank czy – wielkość rozwarcia zębów - na obrazku jest to litera k. W tabeli znajdziesz grubość przekroju naszych najpopularniejszych taśm tutaj.
Dziękuję, pozdrawiam Pavel Dudr